Zabytki

Kościół w Sidzinie

 Pierwszy, drewniany kościół postawiony został w Sidzinie w latach 80. XVI w. Obecny, murowany, powstał w latach 1815-1825. Sidzińska świątynia pod wezwaniem św. Mikołaja została wzniesiona w tzw. stylu józefińskim. Jest to budowla jednonawowa z półkoliście zamkniętym prezbiterium i szerszą, trójprzęsłową nawą. Do prezbiterium dobudowano zakrystię i skarbczyk, zaś do nawy kruchtę i wieżę frontową. Pierwotne pokrycie kościoła stanowił gont, jednak po pożarze w 1911 roku przykryto go miedzianą blachą. Najciekawszym zabytkiem sidzińskiego kościoła jest umieszczony w lewym bocznym ołtarzu łaskami słynący obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem. Malowany w typie ikony, na desce z drzewa cedrowego (farba olejna, tempera), obraz powstał w XV wieku i pochodzi, według opinii amerykańskich ekspertów, z warsztatu w klasztorze w Dubrowniku. Początek kultu wizerunku sidzińskiej Matki Bożej sięga XVI stulecia. W XVII w pielgrzymowali tu katoliccy wierni z Górnej Orawy, którym ówcześni jej właściciele narzucali protestantyzm.

Skansen – Muzeum Kultury Ludowej w Sidzinie

 Skansen w Sidzinie Binkówka otwarty został w 1963 r., oddano wtedy do zwiedzania zabytkową chałupę Banasików z 1807 r., przeniesioną tu z Sidzinki Małej. Wewnątrz budynku składającego się tradycyjnie z izby czarnej (zwanej też piekarnią) i izby białej (świetnicy), komory oraz tzw. wyski, pomieszczenia usytuowanego na strychu, pełniącego funkcję spichlerza, można dzisiaj obejrzeć wyposażenie i sprzęt gospodarski – m.in. garnki, miski, odcedzarki, żarna, narzędzia do obróbki lnu i wełny, meble, drobne przedmioty codziennego użytku, a także zbiór obrazów malowanych na szkle. W późniejszym okresie skansen powiększał się i obecnie na jego terenie znajdują się także: chałupa Anny Kozioł ze Spytkowic z 1901 r., chałupa wójta Maja z Sidziny z 2. poł. XVIII w., kuźnia, dzwonnica loretańska z Sidziny Wielkiej Polany, a także tzw. górka, czyli spichlerz z 1897 r. oraz 150-letni młyn. W budynku spichlerza można zapoznać się z ekspozycją, na której zgromadzono pamiątki dokumentujące okres II wojny światowej i walk z okupantem prowadzonych przez bardzo aktywne w tym regionie oddziały partyzanckie. Z początkiem lat 80. XX w. skansen został Oddziałem Muzeum Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej, a od roku 2009 jako Skansen – Muzeum Kultury Ludowej w Sidzinie jest placówką prowadzoną przez gminę.

 

Inne

Na terenie gminy jest obecnie około sześćdziesiąt kapliczek i figur przydrożnych. Do najcenniejszych w Bystrej należy kapliczka z XVIII wieku z drewnianą, późnobarokową rzeźbą św. Jana Nepomucena, a w Sidzinie kapliczka z figurą Chrystusa Upadającego pod Krzyżem z 1779 roku. Ze względów architektonicznych szczególną uwagę zwracają stojące w Sidzinie: tzw. Okrągła (Gruba) kapliczka na Kotówce, z 1790 roku, i trójkondygnacyjna kapliczka z 1. poł. XIX w. przy skrzyżowaniu dróg z Bystrej i Toporzyska. Na terenie gminy można spotkać jeszcze stare, drewniane chałupy będące przykładami tradycyjnego budownictwa mieszkalnego z początków XX w. W Bystrej zachował się przydworski park krajobrazowy z dawnym układem kompozycyjnym.